Zijn Google Drive, Dropbox en Microsoft OneDrive de enige mogelijkheden om je documenten online op te slaan en te delen? Zweren bij één enkele aanbieder is geen goed idee, zoals pas bleek tijdens de technische problemen bij Microsoft. En wanneer we dan toch uitkijken naar alternatieven, is het zeker geen slecht idee om ook Europese aanbieders een kans te geven. Wat blijkt? Ook zij hebben een ruim aanbod. Maar hun beloften over privacy, onafhankelijkheid en gebruiksgemak verdienen een nadere blik.
Proton
Zwitserland is dan wel geen lid van de Europese Unie, maar het biedt concrete alternatieven om je data bij te houden en te organiseren. Proton AG heeft de non-profit Proton Foundation als belangrijkste aandeelhouder. Het initiatief startte in 2014 met wetenschappers die elkaar bij CERN hadden ontmoet en een beter internet wilden bouwen, waarbij privacy standaard is.
Dat neemt niet weg dat er recent berichten zijn verschenen over interne spanningen. Volgens 404 Media zet de bedrijfsleiding medewerkers onder druk om meer software met AI te ontwikkelen, ondanks veiligheidszorgen. Proton benadrukt dat de nadruk op veiligheid en privacy gehandhaafd blijft. Het verwijst onder meer naar menselijke goedkeuring van wijzigingen in de code, beveiligingsscans en externe audits.
Proton gebruikt end-to-end- en zero-access-versleuteling. Concreet worden bestanden op je toestel versleuteld voordat ze naar de servers worden gestuurd, zodat de aanbieder de inhoud niet kan lezen. Bij Proton Mail hangt de bescherming ook af van de manier waarop een bericht wordt verstuurd: een gewone e-mailuitwisseling met andere aanbieders is niet automatisch end-to-endversleuteld. Binnenkomende, niet end-to-endversleutelde berichten worden op spam gecontroleerd voordat ze versleuteld worden opgeslagen.
De bescherming van de inhoud betekent bovendien niet dat de identiteit van de gebruikers volledig afgeschermd blijft, zoals blijkt uit het privacybeleid. Proton Mail heeft toegang tot onder meer de e-mailadressen van de verzender en de ontvanger, de IP-adressen van waaruit binnenkomende berichten komen, de namen van bijlagen, onderwerpregels en de verzend- en ontvangsttijdstippen. Het Zwitserse gerecht kan het bedrijf verplichten om gegevens over te dragen. In 2025 kreeg Proton Mail volgens zijn transparantierapport 9.301 gerechtelijke bevelen, waarvan het bedrijf er 988 aanvocht en 8.313 opvolgde. Dit zijn cijfers voor de maildienst, niet voor het vrijgeven van bestanden uit Drive. Journalisten moeten beseffen dat communicatiegegevens contacten met bronnen zichtbaar kunnen maken.
Proton biedt naast Drive voor bestanden ook mail, documenten en spreadsheets, de AI-assistent Lumo, videoconferencing, een kalender, een bitcoinwallet, een wachtwoordmanager en VPN aan. Welke modellen achter de AI zitten, is even zoeken. Op een ondersteuningspagina noemt Proton onder meer Qwen 3.5, GLM 5.3 en Apertus 1.5, ontwikkeld door Zwitserse onderzoekers. Het gaat om modellen met open gewichten: de parameters die tijdens de training zijn geleerd. De modellen draaien op servers die Proton zelf beheert. Het gebruik van Chinese modelgewichten betekent dus niet automatisch dat je vragen naar een Chinese aanbieder worden doorgestuurd.
Proton kan gratis worden gebruikt, met aanvankelijk 500 MB opslagruimte voor mail en 2 GB voor Drive. Na enkele instelstappen kun je dat verhogen tot 1 GB voor mail en 5 GB voor Drive. Voor 9,99 euro per maand bij jaarbetaling biedt Proton Unlimited 500 GB opslagruimte, gedeeld door Mail en Drive, met onder meer mail, kalender, Drive, VPN en een wachtwoordmanager. Er zijn ook formules voor meer diensten en capaciteit. Drive kan zowel voor video’s als voor foto’s en documenten worden gebruikt.
Infomaniak
Infomaniak is een Zwitserse concurrent van Proton met meer dan dertig jaar ervaring. Het heeft eigen datacenters in Zwitserland en gebruikt volgens eigen opgave uitsluitend gecertificeerde hernieuwbare elektriciteit. Het bedrijf is sinds 1 oktober 2026 beursgenoteerd, maar de Infomaniak Foundation behoudt via een aparte aandelenklasse de meerderheid van de stemrechten. De stichting moet de onafhankelijkheid en maatschappelijke missie bewaken. Infomaniak biedt een ruime waaier aan diensten, van tekstverwerking en spreadsheets tot videoconferencing en AI. De gratis formule omvat 15 GB opslagruimte voor bestanden en 20 GB voor e-mails; ook kalender en videoconferencing zijn voorzien.
Privacy wordt in de verf gezet, maar de gewone opslag in kDrive heeft geen end-to-endversleuteling. Er is versleuteling tijdens transport en op de servers, maar die sluit de aanbieder zelf niet uit van toegang tot de inhoud. Bij Proton Drive is de aanbieder wel uitgesloten van het lezen van de bestanden. In de vergelijkingstabel van kDrive staat een digitale kluis aangekondigd als “binnenkort beschikbaar”. Die maakt dus voorlopig geen deel uit van de beschikbare bescherming. Wel biedt Infomaniak de dienst kPaste aan, voor het tijdelijk delen van gevoelige tekst met end-to-endversleuteling.
Nextcloud
Het Duitse Nextcloud GmbH biedt een ander soort alternatief. De opensourcesoftware voor opslag en samenwerking moet ergens draaien: op een eigen server of bij een hostingbedrijf dat de technische installatie en het beheer voor zijn rekening neemt. Het aanbod is ruim, met opslagruimte voor bestanden, een communicatieplatform, een kalender, contacten en AI-faciliteiten. Welke functies je krijgt, hangt af van de installatie en het hostingpakket.
Niet alle hostingbedrijven bieden dezelfde kant-en-klare mogelijkheden aan, en ook de prijzen lopen uiteen. Die verschillen kunnen zich in kleine, irritante details manifesteren. Bij het ene hostingbedrijf zocht ik tevergeefs naar het Arial-lettertype voor mijn teksten, bij het andere was het wel beschikbaar. Nogal wat Nextcloud-aanbieders lijken vooral te mikken op bedrijven en organisaties. Een voorbeeld dat ook geschikt lijkt voor individuen en gezinnen is de Letse aanbieder TAB.DIGITAL, die onder meer Nederlandse hostinglocaties aanbiedt. Ook het Duitse Hetzner biedt met Storage Share beheerde Nextcloud-opslag, inclusief updates en automatische back-ups. Voor extra apps gelden beperkingen aan de ondersteuning.
Naast die gebruiksklare diensten experimenteer ik zelf met de gratis Nextcloud-software op een gehuurde VPS, een virtuele private server: een afgeschermde serveromgeving waarop ik mijn eigen software installeer. De software is gratis, de serverhuur niet. Dat zou mij vroeger nogal wat technische hoofdbrekens hebben gekost, maar met hulp van AI, Codex van OpenAI, lukt het mij na de nodige trial and error. Mijn opstelling is leuk voor experimenten, maar kan voorlopig niet concurreren met het gestroomlijnde aanbod van professionele organisaties. Bij zo’n eigen opstelling blijf je verantwoordelijk voor beveiliging, updates en back-ups, en moet je je AI-helpers aansturen en monitoren. Je bent wel veel vrijer in het zelf organiseren van je digitale werkplek, waarbij je bijvoorbeeld AI-agenten kunt maken (met OpenClaw bijvoorbeeld) met modellen naar eigen keuze. In zo’n eigen compositie kan software zoals die van NextCloud een belangrijke rol spelen.
Andere aanbieders
Deze selectie is geen volledig marktoverzicht. Andere Europese opties zijn het Zwitserse pCloud, waar de extra versleuteling met een eigen geheime sleutel niet standaard in de gewone opslagformules zit, en Tresorit, onderdeel van Swiss Post, dat zich toelegt op end-to-endversleutelde opslag en veilig delen. Tresorit gebruikt wel Microsoft Azure als onderliggende infrastructuur. Ook HiDrive van het Duitse STRATO is een Europese optie. Europese eigendom, opslaglocatie, versleuteling en onafhankelijkheid van Amerikaanse infrastructuur zijn dus afzonderlijke aandachtspunten.
Conclusie
Er zijn wel degelijk Europese alternatieven om bestanden op te slaan, te delen en samen te bewerken. De verschillen zitten niet alleen in de prijs en de opslagruimte, maar ook in wie toegang kan krijgen tot je gegevens en wie het technische beheer verzorgt. Proton Drive legt de nadruk op end-to-endversleuteling; Infomaniak biedt een brede werkomgeving, maar gewone kDrive-opslag heeft die bescherming niet. Nextcloud biedt keuzevrijheid: je kunt het beheer uitbesteden aan een hostingbedrijf of zelf de verantwoordelijkheid opnemen.
Drie oplossingen naast elkaar
| Proton | Infomaniak | Nextcloud | |
| Wat is het? | Gebruiksklare diensten voor onder meer opslag, mail en samenwerking | Gebruiksklare diensten voor onder meer opslag, mail en samenwerking | Software voor opslag en samenwerking; zelf installeren of via een hostingbedrijf |
| Herkomst | Zwitserland | Zwitserland | Duitsland; hostingaanbieder kan elders gevestigd zijn |
| Waar staan je bestanden? | Op infrastructuur onder beheer van Proton | In datacenters van Infomaniak in Zwitserland | Afhankelijk van je eigen installatie of hostingaanbieder |
| End-to-endversleuteling van bestanden | Standaard in Proton Drive | Niet bij gewone kDrive-opslag | Afhankelijk van de inrichting; niet vanzelfsprekend bij iedere aanbieder |
| Wie verzorgt het serverbeheer? | Proton | Infomaniak | Je hostingaanbieder of jijzelf |
| Waarop letten? | Bescherming van bestanden is niet hetzelfde als anonimiteit bij mail | Versleuteling sluit de aanbieder niet uit van toegang tot gewone kDrive-bestanden | Controleer welke apps, ondersteuning en beveiligingsfuncties inbegrepen zijn |
Overzicht van de aangeboden functies en technische opzet, op basis van documentatie van de aanbieders en eigen experimenten. Geen vergelijkende praktijktest. Stand van zaken: 15 november 2026. Prijzen en gratis opslagquota staan in de tekst.
Roland Legrand