Vlaamse mediabedrijven willen journalisten-werknemers voortaan uitbetalen via auteursrechten. Dat levert weliswaar meer netto op, maar er zijn potentieel ook aanzienlijke risico's voor de sociale bescherming. Een analyse van het fiscaal gunstregime dat sinds 2022 aan strikte voorwaarden is gebonden.
Charlotte Michils
Het fiscaal gunstregime voor auteursrechten is niet langer voorbehouden aan freelancers. De programmawet van 26 december 2022 verankerde onder meer de 30%-grens van het aandeel auteursrechten in de totale vergoeding met een absoluut plafond van 37.500 euro (geïndexeerd voor aanslagjaar 2026 komt dat neer op 75.360 euro). In navolging van de Waalse mediabedrijven willen nu ook Vlaamse uitgevers loontrekkenden uitbetalen in auteursrechten. Dat is niet zonder risico.
Voorwaarden
Zoals bekend heeft de wetgever het fiscaal voordelige auteursrechtenregime aangescherpt om misbruik tegen te gaan. Voortaan volstaat het niet meer om inkomsten te ontvangen uit de overdracht of licentie van een auteursrechtelijk werk. Die overdracht moet ook gebeuren met het oog op daadwerkelijke exploitatie van de auteursrechten.
Wie geen kunstwerkattest heeft, moet kunnen aantonen dat de rechten worden overgedragen voor mededeling aan het publiek of reproductie. Die publieke exploitatie fungeert als scherprechter en zorgt ervoor dat niet zomaar iedereen nog van het regime kan profiteren.
De gevolgen zijn meteen voelbaar. Een advocaat die conclusies neerlegt in de rechtbank, kan geen auteursrechtenvergoeding meer claimen. Journalisten daarentegen behouden toegang tot het regime. Zij maken per definitie werk met het oog op publieke verspreiding. Of het nu gaat om een artikel, reportage of podcast: publieke exploitatie is inherent aan journalistiek. Precies wat de wetgever nu eist.
Extra horde
Werkgevers mogen loontrekkende journalisten alleen auteursrechten uitbetalen als ze dat in het verleden al deden. Een bestaand loon omzetten in auteursrechten – zogenaamde 'loonconversie' – is verboden.
Voor nieuwe contracten ligt dat anders. Die mogen wel een mix van loon en auteursrechten bevatten. Volgens een ruling van april 2025, aangevraagd door Belga, DPG Media, Mediafin, Mediahuis, Euractiv Media en Roularta, bedraagt die auteursrechtenvergoeding maximaal 22,5%. Voor starters geldt een uitzondering: zij beginnen bij 10% (met 0 jaar ervaring) en klimmen op tot 22,5% na 5 jaar. De ruling geldt tot 2030. Mogelijk wordt ze verlengd, mogelijk ook niet.
Bestaande contracten
Bestaande contracten botsen dus op het verbod op loonconversie. De Vlaamse uitgevers vechten dat momenteel aan voor de Raad van State. De beslissing wordt verwacht in 2026.
Meer netto, maar tegen welke prijs?
Door de opsplitsing in beroepsinkomsten en auteursrechten houden journalisten netto meer over. Maar waar zitten de risico's? De logica is eenvoudig: wanneer het aandeel beroepsinkomsten daalt, krimpt de berekeningsbasis voor sociale bijdragen. Het gevolg is een lagere sociale bescherming: lager pensioen, lagere werkloosheidsuitkeringen en verminderde arbeidsongeschiktheidsvergoedingen. Gelet op het hoge aantal ontslagen en burn-outs in de sector zijn dit reële risico's. Om deze sociale lacunes te compenseren, zullen uitgevers in de buidel moeten tasten.
