VVJ heeft met grote bezorgdheid kennisgenomen van de berichtgeving over de weigering van de subsidie van de Nationale Loterij ten gunste van Apache.
Wat de VVJ verontrust, is - in de eerste plaats - niet de uitkomst, maar de procedure.
Het subsidiecomité van de Nationale Loterij heeft het Apache-project een positief advies gegeven. Dat advies is op zichzelf niet zaligmakend: het KB van 28 juli 2025 tot bepaling van het voorlopige verdelingsplan van de subsidies van de Nationale Loterij voor het dienstjaar 2025 geeft de Belgische Staat een controlerecht. Dat is de wettelijke realiteit.
Maar die controle is - in het licht van de rechtszekerheid - allicht beperkt tot de toetsing van het dossier aan het subsidiereglement. Niet meer, niet minder.
In de weigeringsbeslissing lijkt men te verwijzen naar het in het reglement verankerde verbod op structurele, terugkerende of vaste kosten alsook het verbod op kosten die reeds worden gedragen door andere overheden of private partners. Apache betwist dit.
De VVJ neemt geen inhoudelijk standpunt in over de zaak. Zij stelt zich niet in de plaats van het subsidiecomité, noch van de minister.
Maar de VVJ wijst wel op iets anders: een subsidieaanvraag vraagt van een organisatie een aanzienlijke investering van tijd en middelen. Dat geldt a fortiori voor een kleine, onafhankelijke redactie zoals Apache. Tegenover die investering staat voorspelbaarheid en rechtszekerheid in de behandeling.
Wanneer een dossier een positief advies krijgt van het bevoegde comité en vervolgens wordt geweigerd door de voogdijminister, dan heeft de aanvrager recht op een pertinente, grondige en in concreto motivering waaruit blijkt dat het project getoetst is aan het subsidiereglement. Een eventuele vergissing moet ook kunnen worden rechtgezet.
De raad van bestuur van de VVJ roept op om het dossier van Apache opnieuw en grondig tegen het licht te houden, en het op ondubbelzinnige wijze te toetsen aan de voorwaarden van het subsidiereglement. Dit onverminderd het advies van het comité en het controlerecht van de minister, maar wel mét respect voor de beginselen van behoorlijk bestuur en rechtszekerheid waarop elke aanvrager recht heeft.
Een vrije pers is een pijler van de democratie. Wie subsidies beheert die onafhankelijke journalistiek kunnen ondersteunen, draagt daarin een bijzondere verantwoordelijkheid.
Namens de raad van bestuur,
Charlotte Michils
