Elke zelfstandige (zowel in hoofd- als in nevenberoep) moet een ondernemingsnummer hebben. Of dat nummer al dan niet ook moet worden geactiveerd als btw-nummer, hangt van enkele factoren af.

Een zelfstandige is in principe btw-plichtig. Dat betekent dat hij of zij voor alle leveringen van goederen en diensten een ‘belasting op de toegevoegde waarde’ moet aanrekenen aan de klant, en die vervolgens door moet storten naar de btw-dienst.

Maar op die algemene regel bestaan enkele uitzonderingen. Artikel 44, §3, 3° van het btw-wetboek stelt dat “contracten voor uitgave van letterkundige werken of kunstwerken” vrijgesteld zijn van btw. Met die werken wordt bedoeld: artikelen en fotomateriaal die een persoonlijk en origineel karakter hebben en beschermd zijn door het auteursrecht. Daar vallen, volgens de btw-diensten, ook journalistieke werkstukken onder. Dat contract voor uitgave hoeft overigens niet expliciet op papier te staan. Van zodra een uitgever zich bereid toont de werken te publiceren die je aanbiedt, kan dit worden gezien als een contract voor uitgave.

Die vrijstelling van btw geldt NIET voor:

- werk dat geen persoonlijk werkstuk is van de journalist of dat anderzijds niet valt onder het principe van ‘contract voor uitgave’;

- journalistiek werk dat wordt aangeboden door een rechtspersoon (vennootschap);

- audiovisueel journalistiek werk. Dat geldt ook voor websitejournalistiek, tenzij de website een afgeleide is van een gedrukte publicatie (en dat het ook weer gaat over een contract voor uitgave). Wie bijvoorbeeld schrijft voor de website van een gedrukte krant, kan wel de vrijstelling van btw inroepen.

Wie wél btw-plichtig is (een audiovisuele freelancer, iemand die via een vennootschap factureert, iemand met occasionele opdrachtgevers en dus zonder contract voor uitgave), moet 6% btw aanrekenen op zijn of haar prestaties.

Volledigheidshalve: ook vrijgesteld van btw zijn bedrijfjes met een omzet die lager is dan 5.580 euro per jaar. Maar daar wil je als (voltijdse) freelancer wellicht liever niet toe behoren.